O gran artífice do noso teatro

Roberto Vidal Bolaño

O dramaturgo Roberto Vidal Bolaño (Santiago de Compostela, 1950-2002), homenaxeado hoxe no Día dás Letras Galegas, está considerado o gran artífice da modernización e a profesionalización do teatro galego e na lingua propia de Galicia, cun estilo crítico no que predomina o sentido do humor, pero con personaxes fondos e á vez próximos.

«Significa a voz do teatro, do teatro moderno e contemporáneo, e moitas veces iconoclasta. Unha voz critica moi importante. Unha obra moi polifacética de quen no mundo do teatro foi todo: director, dramaturgo, actor e ata empresario. Xa que logo, coñece ben na súa grandezas e as súas miserias o universo do teatro», sinalaba hai unhas semanas, nunha entrevista concedida a Europa Press, o presidente da Real Academia Galega (RAG), Xesús Alonso Montero.

O dramaturgo naceu en Compostela o mesmo ano en que morreu Castelao en Bos Aires, segundo recolle a RAG na biografía redactada por Antón Dobao. Foi precisamente o último día de xullo en Vista Alegre, onde empezaría posteriormente os seus primeiros estudos. Con tan só 15 anos, estreou a súa primeira peza teatral, en 1965, mentres a súa vida transcorría entre o traballo e os seus inicios formativos co cine e a literatura.

A relación entre teatro e cine e a concepción rupturista do espazo e do decorado están presentes en cada un dos seus textos. Segundo sinalou a Europa Press o seu fillo Roi Vidal, o sentido crítico é outro dos elementos «fundamentais» da súa obra, xuntando «o sentido do humor e a análise dos problemas da sociedade» a través de personaxes «moi atractivos, complexos, profundos» e cunha visión «do aquí e agora» de cousas que nos incumben «dun xeito máis próximo».

Neste sentido, o secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García, destacou que o legado de Vidal Bolaño representa, ademais, «unha constante á hora de renovar o teatro». A través dunha óptica «pasmosamente moderna», o dramaturgo «rompeu tópicos» con producións únicas no teatro galego da súa época, que se atopaba máis situado no «decimonónico ou costumbrista».
PROFESIONALIZACIÓN DO TEATRO

En 1974 dá os seus primeiros pasos cara á profesionalización no teatro coa creación, con Xaquín García Marcos, do grupo de ‘Teatro do Antroido’, dirixindo ao ano seguinte ‘Amor e crimes de Xan ou Panteira’, e ‘Laudamuco, señor de ningures’, pola que recibiu o Premio Abrente.

«É un dos membros máis importantes da xeración ‘Abrente’ da mostra de Ribadavia, tanto escrito como teatral é espectacular. Todos eses homes e mulleres son os pais do teatro galego e, máis concretamente, a súa obra creo que hoxe en día a podemos entender como a demostración palpable de que o xénero, malia ser teatro e malia estar escrito en galego, ten moitas posibilidades de chegar ao público», destacou Roi Vidal.

En 1976, casouse con Laura Ponche, unha das grandes actrices galegas, e vive unha intensa actividade creativa, participando activamente na creación do Centro Dramático Galego en 1984. Ese mesmo ano escribe e dirixe ‘Agasallo de sombras’, que suscitou certa polémica.

Alonso Montero recordou a «controversia» do texto no que Bolaño «quería desmitificar certos aspectos de Rosalía», máis aló da súa visión como «mito estatua» que a rodea e, ao mesmo tempo, «ser moi crítico coa figura de don Manuel Murguía».

É por iso que resulta «especialmente importante», ao tratarse dun texto «que se enfronta nin máis nin menos» que coa visión clásica e mitificada da poetisa, quen doutra banda se trata da persoa «que motiva o Día dás Letras Galegas».
DEFENSA DO TEATRO EN GALEGO

Segundo sinala a Rel Academia Galega na súa biografía sobre o autor, a partir da creación do CDG empezou un periodo de certo distanciamiento entre Bolaño e o ámbito teatral, participando máis activamente en actividades da industria audiovisual, por mor de polémicas que mantivo co poder político polos seus criticas ao escaso interese que exemplificaba polo xénero. Por iso, foi «consecuentemente belixerante» na defensa do teatro nacional e do propio Centro Dramático, o que lle custou o veto por parte dos mandatarios durante un tempo.

En 1992 volveuse a casar, esta vez con Belén Quintáns, con quen fundou a compañía ‘Teatro do aquí’. Entre outros textos, impulsa ‘Días sen gloria’, ‘Saxo Tenor’ e ‘As Actas escuras’.

O seu último traballo foi ‘Animaliños’, en 2002, aportando texto, dirección, espazo escénico e iluminación. Vidal Bolaño faleceu ese mesmo ano en Santiago o 11 de setembro, aos 52 anos, por mor dunha enfermidade que viña arrastrando, e foi velado no Salón Teatro polos seus amigos e familiares.

Es necesarios estar conectado para escribir un comentario Conectar