«O libro da filla», de Inma López Silva sae á venda

Helena Sánchez é unha prestixiosa xornalista que acepta investigar o caso de Fernando, un condenado por agresión sexual á súa filla que sostén ser vítima dun complot argallado pola súa ex-muller e que desexa lavar a súa imaxe a través desa reportaxe. No proceso, sairán á luz historias ocultas que quizais é mellor non saber, movendo, a través da pescuda, a unha reflexión sobre a ética da verdade fronte á mentira e sobre a propia felicidade na vida de Helena. A investigación xornalística é, en realidade, o punto de partida para afondar nas vidas e relacións de dúas familias marcadas non só polas particulares trastendas do amor, senón tamén pola irrupción do totalitarismo e a extrema dereita do mesmo xeito calado e sutil en que se introduce na sociedade e na política do noso tempo. O libro da filla é un relato profundo e inquietante en que a autora parte dun caso real de abuso no ámbito familiar para obrigarnos a ollar de fronte o mello e o peor de nós como persoas e como sociedade. Unha novela que afonda no máis meserábel da condición humana a través dunha voz directa e desgarrada que se inmisce de modo íntimo nuns personaxes cos que é imposíbel non identificarse.

Inma López Silva naceu en 1978 en Santiago de Compostela. É unha das novas narradoras galegas máis destacadas. A súa novela Neve en abril gañou o Premio Rúa Nova en 1996. Seguiron os relatos de Rosas, corvos e cancións. Con Concubinas obtivo o Premio Xerais 2002. No 2007 publicou New York, New York, diario dunha estadía na cidade norteamericana, que despois foi traducido para o castelán.

Desde moi nova soubo que a literatura sería a súa canle para ver e expresar o mundo. Moi pronto, no ano 96, gaña o Premio Rúa Nova, convocado pola Biblioteca Nova 33, de Santiago. Ese primeiro froito literario sorprendeu a lectores e crítica pola madurez que evidencia unha novela que recupera o drama nunca suficientemente contado da Guerra Civil. Neve en abril foi o libro que mereceu o dito galardón e que no 2005 renace en Galaxia como libro aberto a lectores de todas as idades, tamén aqueles que están a piques de comezar o seu percorrido pola vida adulta. Inma, ademais de escritora, destaca como crítica e investigadora teatral, colaboradora habitual en numerosas publicacións periódicas e científicas. Actualmente é profesora na Escola Superior de Arte Dramática de Vigo.

Coa novela Memoria de cidades sen luz, publicada por Galaxia, obtivo o Premio Blanco Amor 2007. Posteriormente foi recoñecida co premio AELG como mellor obra de narrativa 2008 e o Arcebispo San Clemente como mellor novela en galego 2008. En 2016 recibiu o Premio Insua dos Poetas como recoñecemento aos seus 20 anos de carreira literaria.

Carta da autora

En canto entrei no bar e o vin alí sentado, souben que aí arrincaba a miña seguinte novela e que tiña que ser unha homenaxe ao xornalismo.

Era un home maior que, por teléfono, me pedira que nos vísemos durante o seu seguinte permiso penitenciario. Quería pedirme axuda para facer pública a súa historia, dicía, e que se fixese xustiza. Estaba cumprindo unha condena a quince anos de prisión por agresión sexual á súa propia filla, e sostiña que todo fora un complot organizado entre a súa exmuller e a rapaza durante un tormentoso divorcio no que o cabalo de batalla fundamental fora a loita pola empresa familiar. Fixérase rico con aquel negocio, era un selfmade man, segundo as súas propias palabras, que de golpe caera no pozo do cárcere e dun proceso xudicial bastante trapalleiro. Claramente arrastraba unha depresión, tentara suicidarse e, nervioso detrás da súa cunca de te, insistía en pedirme que escribise a súa historia no xornal para o que eu traballaba. Todo o mundo debía sabelo, e el tiña dereito a lavar a súa imaxe antes de morrer, dicía mentres botaba o azucre. Porén, eu non deixaba de pensar que ante min estaba, tomando un te once anos despois, un home que violara á súa filla.

O libro da filla arrinca desa historia real, unha de tantas, na que, despois dun xuízo e unha condena, xa se relativizaron os feitos. Por iso o centro do relato é unha reflexión sobre a ética da verdade e a mentira a partir dun personaxe concreto, Helena Sánchez, famosa periodista desilusionada co seu traballo e coa súa vida que revisa as súas relación familiares a partir do reto de escribir a reportaxe sobre Fernando, un home condenado por violar a súa filla. A novela fala do desencanto de persoas que viven o esmorecemento dunha serie de cousas nas que sempre creran: a responsabilidade social, a ilusión libertaria e, detrás de todo iso, un determinado concepto do amor e as relación familiares.

Neste tempo de fake news e de desmedido acceso ás versións individuais de cadaquén sobre a súa propia historia, paréceme necesario deternos nas implicacións inherentes a unha decisión cuxa responsabilidade é estritamente individual: crer ou non crer, aceptar ou non aceptar os argumentos que converten algo en verdadeiro ou falso ante o mundo e que, por tanto, fan que os feitos se relativicen fronte ás implicacións persoais e sociais de transixir con aquilo que nos contan. E iso vale para o persoal e para o político, de aí a forte presenza no libro da cara política do tempo en que vivimos.

Esa é a forza que a ficción comparte co xornalismo: contar non só o que foi, senón o que podería ser, e, sobre todo, explicar a cadea de causas e consecuencias que rodean os feitos e que case sempre teñen máis interese que os feitos en si. Isto pérdese decote entre o ruído das redes sociais e a prioridade pola actualidade inmediata que non permite nin a reflexión nin a rectificación da opinión, convertendo as persoas en simples clientes do xornalismo en lugar de destinatarias que logo han de actuar e manexar dalgún xeito toda esa información que case nunca teñen tempo nin capacidade para filtrar.

Velaí a dimensión política desta novela, na que os feitos criminais se entretecen con algo que estamos vivindo de maneira dolorosa en España: o rexurdimento da extrema dereita. Non é casual: hai un vínculo entre a nosa permisividade fronte ao totalitarismo e a forma en que aceptamos colectivamente o borrado das fronteiras entre a verdade e a mentira. Por iso Helena, a protagonista, confronta a súa vida persoal e a súa historia familiar co seu traballo xornalístico nunha procura da coherencia que, dalgún xeito, podería definirnos como sociedade. Por todo iso, O libro da filla é unha novela de personaxes, ou o que é o mesmo, de persoas imaxinarias que viven vidas que poderían ser as nosas. É por iso que, tanto Helena coma Fernando e os demais personaxes sitúan na vida (non no contexto social e político, non na trama do thriller) a súa relación coa verdade e a mentira.

Con esta historia quixen facer un relato que, desde o pequeno e o concreto, aspire a contar algo inaprensíbel do tempo en que vivimos e que só sentimos cando se converte en grande acontecemento ou en problema. Creo firmemente no poder da literatura para abstraernos do ruído e centrarnos nesas cuestión concretas do día a día que, sumadas, constitúen a nosa realidade e son capaces de explicar todo aquilo que, no nivel colectivo e actual, nos parece casi inexplicábel.

Como non podía ser doutro xeito despois do proceso de escritura, a historia real inicial converteuse nun núcleo denso, rodeado dunha ficción constituída por capas amplas de argumentos onde as lectoras e lectores atoparán múltiples ecos da realidade en que viven, á que se modificaron nomes, referencias temporais e acontecementos concretos para sometelos ao inmenso poder evocador da literatura. Por suposto, mantívose o aroma inicial daquel momento real en que, como escritora, senín a necesidade imperiosa de explicar unha sensación incómoda, o peso no ar do dilema ao que parece que só os xornalistas ou os xuíces teñen que enfrontarse e que, en realidade, todos temos diante dos fociños aínda que teimemos en mirar para outro lado.

O libro da filla é o resultado desa incomodidade e nese lugar incómodo pero iluminador pretende situar as persoas que o lean.

Es necesarios estar conectado para escribir un comentario Conectar