Díaz Castro, o poeta que alcanzou a felicidade ao voltar a Galicia

Poeta Díaz Castro_gravado

Ao son de recitais e loanzas á súa obra, Xosé María Díaz Castro (febreiro de 1914 – outubro de 1990) cobra vida de novo nesta conmemoración das Letras Galegas como o poeta que explorou as «respostas» ás grandes preguntas da existencia humana, «a desolación», a natureza, a «espiritualidade» e á vez a «esperanza» nun futuro cara á paz.

Un home a traxectoria vital do cal transcorreu «maioritariamente fóra de Galicia», aínda que foi o regreso á súa terra natal onde onde conseguiu alcanzar a felicidade e reconciliarse consigo mesmo e coa súa lingua nai.

«Moi reservado tímido, non lle gustaba nada a vida pública, e cunha forza interior moi grande», destacou nunha entrevista concedida a Europa Press o poeta Luis González Tosar, amigo persoal e experto na traxectoria do homenaxeado.

Díaz Castro sempre estivo «moi centrado na Galicia que el viviu de mozo», marcada en boa medida polas paisaxes da pequena aldea que o viu nacer, na parroquia de Os Vilares. Con 16 anos iniciou os seus estudios no seminario de Mondoñedo, época na que coñeceu algunhas das persoas máis importantes na súa traxectoria literaria.

Con 20 anos a vai envolvido na Guerra Civil e mobilízase á fronte de batalla a Asturias, aínda que posteriormente consegue pasar á retagarda no Hospital Militar de Pontevedra, onde pasou os últimos anos do conflito bélico.

Tras un breve período de tempo en Vilagarcía de Arousa, onde impartiu clases durante no colexio privado León XIII, trasládase a Madrid onde permaneceu ata os anos 80 cunha importante tarefa profesional como funcionario e tradutor no consello Superior de Investigaciones Científicas.

A partir desta punto iníciase a que González Tosar considera «a etapa máis feliz da súa vida», co regreso a Guitiriz, o seu reencontro co seu raíces, as paisaxes de cando era neno, os seus amigos, e a lingua galega, participando activamente en actividades culturais daqueles tempos.

FONDA ESPIRITUALIDADE

‘Nimbos’, a súa única obra publicada en vida, é unha peza que tivo na cabeza «dende os tempos do seminario» e que non sacaría adiante ata 1961. Segundo recorda González Tosar, a insistencia doutros dous destacados galleguistas como Francisco Fernández del Riego e Ramón Piñeiro, os que o descubriron como poeta nas páxinas da revista ‘Alba’ e en publicacións como o Progreso Villalbés ou La Noche, foi crucial para dar ese paso.

«El escribía moito na adolescencia e na súa xuventude, pero despois estaba o traballo e sacar adiante a familia, porque non era nada doado. Esas décadas foron moi duras», destaca González Tosar.

En ‘Nimbos’, Díaz Castro plasmou a súa infancia, o mundo rural, e a «espiritualidade» dos seus anos de seminario que nunca abandonou, a pesar de renunciar á súa carreira eclesiástica, co «desgusto da súa familia», que era «tradicionalista» e sempre quixo ter un fillo cura, que era «o que se levaba daquela».

Alí tamén estaban as súas lecturas e o seu particular concepción do mundo, que o consagraron como poeta «dun alento comparable a calquera autor do seu tempo en francés alemán ou italiano», entre «os grandes poetas europeos dese momento».

«Hai que comparalo directamente con ao mellor liña da poesía europea» insistiu Tosar, Díaz Castro non pasaba pola obra de denuncia social ou canción protesta, senón por outro tipo de creación «máis profunda», explorando a «resposta do home ante a natureza», a «desolación», pero tamén a esperanza. «Sabe que o mundo é como unha rosa que ten espiñas pero tamén ten pétalos. Ese sería o simbolismo de Díaz Castro.

Os clásicos latinos, que el tivo que traducir, e a súa formación nos tempos do seminario onde mantivo unha estreita relación con Aquilino Iglesia Alvariño, foron cruciais na obra de Díaz Castro, xunto cos simbolistas franceses e autores ingleses aos que se aproximou, (Whitmann, Rilke) pero sempre mantendo o «seu propio modelo» literario.

NON FOI UNHA OBRA «DE CASUALIDADE»

Tamén coñecía «moi ben» a literatura galega, con Noriega Varela, Rosalía ou Pondal, poñendo «moita atención» nas persoas «que estaban a renovar» o panorama artístico. «Non escribe Nimbos por casualidade, por unha vara máxica», aclarou González Tosar, quen recalcou o importante período de formación e o proceso creativo realizado polo poeta de Guitiriz durante décadas, «moi selectivo» cos seus textos.

Á vez, deixou unha «grande obra» en castelán, como Sombras Radiantes, publicada recentemente, pois «non tiña ese afán de publicar que hoxe caracteriza ata aos máis novos». «Era perfeccionista e non perseguía a gloria. A gloria, se chegou, foi porque así determinouno a crítica», sinalou.

A pesar diso e de que nunca perseguía ser «protagonista», Díaz Castro sentiuse recoñecido «nos últimos anos da súa vida», sobre todo pola xeración dos poetas dos 80, e pasou os últimos anos da súa vida colaborando nas actividades da súa localidade natal, sobre todo na Asociación Xermolos, ou outras iniciativas e colaboracións en publicacións como a revista ‘Dorna’.

Tamén estivo atento a todos os autores de postguerra, como a xeración de Novoneyra, Manuel María e Méndez Ferrín. Sobre todo, insistiu na importancia de fixar «unha posición sobre Díaz Castro e de non trivializar a súa figura, dado que se trata dun autor «de fondo» e que merece unha análise por enriba dunha visión superficial.

Es necesarios estar conectado para escribir un comentario Conectar